Waarom steek je toe?
Misdrijven met messen hebben vaak geen duidelijke oorzaak. Studies houden zich echter bezig met de achtergronden. Foto: Lacie Slezak / unsplash
Een analyse van 21 studies in het Verenigd Koninkrijk toont voor het eerst aan waarom mesaanvallen ontstaan. En wat er echt tegen zou kunnen helpen.
Niet alleen in Duitsland kijkt men met zorg naar stijgende cijfers als het gaat om geweldsdelicten in verband met messen. Ook in het Verenigd Koninkrijk zoekt men al jaren naar een oplossing voor dit probleem. Daar bereikte het aantal steekpartijen, gepleegd door personen onder de 18 jaar, een nieuw hoogtepunt met meer dan 4.500 geregistreerde misdrijven in het jaar 2018. En hoewel de stijging deels te wijten is aan een betere politiepraktijk bij het registreren van dergelijke misdrijven, blijft een groot deel van de misdrijven onopgemerkt. Het zogenaamde 'dark number' ligt waarschijnlijk vele malen hoger dan de officiële statistieken.
___STEADY_PAYWALL___
Investeringen in tegenmaatregelen leiden niet tot een daling van de criminaliteit
De regering handelt echter: in 2021 stelde het ministerie van Binnenlandse Zaken meer dan 130 miljoen pond (ongeveer 152 miljoen euro) beschikbaar voor de bestrijding van steekpartijen en gewelddadige misdrijven. Met deze middelen werden verschillende politiestrategieën ondersteund, waaronder intensievere patrouilles, wapencontroles, fouilleringen en programma's voor vroegtijdige interventie. Zo moesten jongeren op kritieke momenten, zoals bij aanhouding, beter worden bereikt om hen van toekomstige misdrijven af te houden. De maatregelen worden aangevuld met reeds bestaande interventieprogramma's die door de jeugdrechtbank na een veroordeling worden uitgevoerd.
Inmiddels is echter duidelijk dat de resultaten, ondanks de hoge tijd-, personeels- en kosteninvestering in de bestrijding van steekpartijen, geen aanhoudende daling van de misdrijven laten zien. Dit komt onder andere door gebrekkige gegevens voor maatregelen en programma's ter bestrijding van steekpartijen, wat het moeilijk maakt om conclusies te trekken over wat bijdraagt aan de vermindering van deze misdrijven. Nu heeft de British Psychological Society (BPS) een evaluatie gewijd aan de problematiek, waarin 21 studies over daderkenmerken en interventiestrategieën werden onderzocht om inzichten te verzamelen over de kenmerken van messentrekkers en effectieve interventies.
Eerdere belasting door negatieve jeugdervaringen speelt een grote rol
De studies betreffen respectievelijk 15 onderzoeken naar daderkenmerken en 6 studies naar mogelijke interventiestrategieën. De resultaten van de evaluatie tonen aan dat misdrijven met messen voornamelijk verband houden met psychische problemen, illegaal drugsgebruik en gewelddadige ervaringen als dader, slachtoffer of getuige in het verleden. Vrouwelijke daders zouden bovendien eerder geneigd zijn misdrijven in huiselijke omgevingen te plegen, terwijl mannen dit eerder in openbare omgevingen zouden doen.
Auch unterscheidet die Auswertung zwischen Tätern, die mit Banden in Verbindung stehen, und denen, die keine Verbindungen zu solchen Organisationen haben. Bandenbezogene Messerstechereien beinhalten demnach "instrumentelle Aggression" als Mittel zum Zweck, beispielsweise um das "Territorium" für den illegalen Drogenverkauf zu schützen. An nicht bandenbezogenen Messerstechereien sind dazu im Gegensatz vor allem junge Menschen beteiligt, die durch negative Erfahrungen in ihrer Kindheit vorbelastet sind, sogenannte Adverse Childhood Experiences (ACEs).
Ook een gebrek aan rolmodel van de vader moet worden aangepakt
Betere toegang tot ondersteuning op het gebied van huisvesting, onderwijs en werk kan volgens de evaluatie een effectieve maatregel zijn om het aantal personen dat een wapen draagt te verminderen. Er wordt voorgesteld om mentorprogramma's en jeugdclubs te financieren, die vooral kinderen en jongeren moeten helpen die door een gebrek aan een positieve vaderfiguur geen mannelijk rolmodel in hun jeugd hadden. De daardoor ontbrekende rol in de kinderopvoeding moet daar worden aangepakt. Tegelijkertijd moeten ouders beter worden gesensibiliseerd en geïnformeerd over de invloed van internet en de risico's die gewelddadige media en gewelddadige sociale netwerken kunnen vormen.
Eveneens wordt een verschuiving van de nadruk van criminaliteitsgerelateerde opvoeding en afschrikking naar het bieden van praktische ondersteuning aan kwetsbare jongeren op het gebied van huisvesting, werkgelegenheid, onderwijs, geestelijke gezondheid, conflictoplossing en sociale vaardigheden in de omgang met volwassenen, leeftijdsgenoten en hun families aanbevolen. Vooral jongeren die zijn opgegroeid in zogenaamde probleemwijken staan hierbij centraal, omdat het conflictpotentieel daar verhoogd is. Lokale autoriteiten zouden bovendien verantwoordelijkheid moeten nemen voor alle jongeren die niet naar school gaan, aangezien zij het meest kwetsbaar zijn. Dit omvat jongeren die tijdelijk of permanent van school zijn uitgesloten, jongeren die weliswaar niet van school zijn uitgesloten, maar niet aan de lessen mogen deelnemen, en jongeren die thuis worden onderwezen.
BPS ontwikkelt vijf gerichte maatregelen
Maar al deze aanbevelingen zijn niet meer dan theorie zonder een uitgewerkt implementatieplan. Daarom heeft de British Psychological Society een actieplan opgesteld, dat in vijf punten is samengevat:
- Het bieden van op maat gemaakte ondersteuning op het gebied van huisvesting, onderwijs, opleiding en werkgelegenheid voor jongeren in achterstandswijken (onderzoek heeft aangetoond dat dit leidt tot een reductie van 50 procent van het aantal jongeren dat messen draagt).
- Ondersteuning van jonge mensen bij het vinden van een gevoel van verbondenheid door veilige emotionele banden in een familiale omgeving.
- Langetermijnfinanciering van jeugdclubs en jeugdinterventies – inclusief mentoring.
- Opsporing en samenwerking met jongeren die uitgesloten zijn van onderwijs en/of niet deelnemen aan de les.
- Intensievere discussie over de beschikbaarheid van "jachtmessen" en de effecten van gewelddadig entertainment in de (sociale) media, om hun bijdrage aan antisociaal en gewelddadig gedrag van jongeren te identificeren.
Therapie en interventies kunnen helpen het probleem op te lossen
Tegelijkertijd benadrukt men dat er, ondanks de evaluatie van de studies en de huidige gegevens, geen duidelijk, evidence-based kader voor richtlijnen en praktijken zou zijn, waaruit effectieve maatregelen ter bestrijding van steekpartijen zouden kunnen worden afgeleid. De onderzoeken zouden echter duidelijk aantonen dat gerichte maatregelen, vooral bij kwetsbare groepen zoals bendeleden en jongeren met een voorgeschiedenis, een effectieve methode kunnen zijn om het aantal misdrijven met messen in de toekomst te verminderen.
Vooral sociale problemen, het gebrek aan positieve rolmodellen, jeugdclubs en beroepsopleidingen moeten worden aangepakt. Bij niet-bendeleden is het belangrijk om te focussen op traumagerichte therapie en psychologische interventies. Twee derde van de messentrekkers heeft psychische problemen, daarom is het belangrijk om meer te investeren in psychologische diensten voor jongeren.
Wat leren we dus uit deze analyse? Natuurlijk vormt de publicatie van de British Psychological Society geen stap-voor-stap handleiding om de problematiek rondom steekpartijen in het Verenigd Koninkrijk gegarandeerd direct op te lossen. Veel belangrijker is echter dat men zich nu meer bezighoudt met de factoren die tot deze daden leiden. Gemeenten krijgen hierdoor de mogelijkheid om voor alle burgers begrijpelijke en daadwerkelijk effectieve maatregelen af te leiden, die gebaseerd zijn op veel meer dan slechts één enkele statistiek. Een stap die men hier te lande misschien zou moeten overnemen.
